Chemical engineers

                                              به ادامه مطلب مراجعه کنید

۱.اول باید معرفی نامه ای که از طرف شرکت مربوطه بهتون داده شده تو دبیرخانه طب صنعتی ثبت بشه

۲.بعد از ثبت معرفی نامه تو دبیرخانه یه سری فرم بهتون داده میشه که باید پر کنید بعد از پر کردن فرم ها فیش های ویزیت برای انجام مراحل تست بهتون تحویل داده میشه

*تو قسمت پر کردن فرم ها باید مشخصات فردی و بیماری های خانوادگی یا سوابق بیماری های خودتون رو به دقت و صادقانه بنویسید

از این مرحله به بعد باید به بیمارستان یا محلی که مرکز طب صنعتی براتون مشخص می کنه برای انجام معاینات مراجعه کنید که معمولا اگه تهران باشه شما رو به بیمارستان شرکت نفت ارجاع می دن که مراحل انجام تو بیمارستان به این شکل هستش:

۳.مراجعه به آزمایشگاه جهت آزمایش کامل خون و ادرار

۴.مراجعه به رادیولوژی جهت عکسبرداری از قفسه سینه

۵.مراجعه به اپتومتریست جهت بینائی سنجی

۶.مراجعه به ادیومتریست جهت شنوایی سنجی

۷.انجام آزمایش تست اعتیاد

۸.پر کردن تست روانسنجی

*تو این قسمت یکی از معروفترین تست های روانسنجی که شامل ۷۰ تا سوال میشه بهتون داده میشه که باید سعی کنین صادقانه جواب بدین،هر نوع تناقض گوئی یا جواب سازی زائیده فکرتون ممکنه نتیجه تست رو خراب کنه

بعد از اینکه تمام مراحل بالا رو طی کردین باید منتظر بمونین تا جواب ها رو بهتون بدن که ممکنه بین یک تا دو روز طول بکشه،بعد از اینکه جواب آزمایشات و معاینات بالا رو گرفتین و دکتر هر بخش کارت سلامت رو براتون تائید و مهر کرد باید مراحل زیر رو انجام بدین:

۹.مراجعه به پرستاری طب صنعتی جهت اندازه گیری قد،وزن،تست تنفس(اسپیرومتری) و نوار قلب

بعد از اینکه نتایج تمام مراحل فوق رو گرفتین و پرونده تکمیل شد باید برای تائید نهایی به پزشک صنعتی مراجعه کنین که اونجا نتایج تمام آزمایش ها و معاینات رو چک می کنه و علاوه بر اونها تست کوررنگی و همینطور معاینه بدنی برای بررسی نداشتن جای بخیه،ضرب دیدگی  و همینطور اندازه گیری فشارخون و تپش قلب و بررسی سلامت بیضه ها و یه سری حرکات بدنی رو ازتون می خواد که انجام بدین تا درستی اندام حرکتی شما رو چک کنه.دکتر تو این مرحله رای به تائید یا رد یا ارجاع شما به متخصص برای معاینه تکمیلی رو صادر می کنه،اگه شما تائید بشین تاریخ مراجعه بعدی برای معاینه دوره ای رو هم توی فرم درج می کنه  تا اینجا کار شما تموم شده و فقط باید پرونده رو دوباره به دبیرخانه بدین تا به شرکت مطبوع نتایج رو ارسال کنن اما اگه براتون ارجاع به متخصص برای بررسی بیشتر رو بنویسه باید به متخصصین مربوطه مراجعه کنین تا آزمایش های تکمیلی روی شما انجام بگیره و نتیجه اون آزمایش ها برای تائید تو شورای پزشکی مطرح می شه...

امیدوارم تونسته باشم توضیحات کاملی رو براتون نوشته باشم که ممکنه تو کاهش استرس و سردرگمی شما کمک کننده باشه،اگه سوال جزئی تری هم داشتین برام کامنت بزارین حتما براتون جواب می دم.

صنایع پتروشیمی (Petrochemical industry) ، بخشی از صنایع شیمیایی است که فرآورده‌های شیمیایی را از مواد خام حاصل از نفت یا گاز طبیعی تولید می‌کند. تا پیش از وارد شدن نفت به مفهوم امروزی در زندگی انسان ، مواد شیمیایی مورد نیاز ، بر اثر تغییر و تبدیل صنایع گیاهی و حیوانی بدست می‌آمد. اما در اوایل قرن بیستم نفت خام و گاز طبیعی به عنوان ماده اولیه برای تهیه بسیاری از ترکیبات مورد نیاز انسان ، اهمیت حیاتی و روز افزونی پیدا کرده است.

تاریخچه:

اقوام متمدن دوران باستان ، بویژه سومری‌ها و آشوری‌ها و بابلی‌ها ، در حدود چهار هزار و پانصد سال پیش در سرزمین بین‌النهرین (محل عراق کنونی) با برخی از مواد نفتی که در دریاچه قیر بدست می‌آمد، آشنایی داشتند. آنان از خود قیر به عنوان ماده غیر قابل نفوذ ، استفاده می‌کردند. رومی‌ها و یونانی‌ها نیز مواد قیری را برای غیر قابل نفوذ کردن بدنه کشتیها بکار می‌بردند. همچنین برای روشنایی و گرم کردن نیز از آن بهره می‌جستند.

با توسعه و پیشرفت تکنولوژی حفاری در اواسط قرن نوزدهم و تکنولوژی تقطیر و پالایش نفت در اواخر قرن نوزدهم و استفاده از آن در موارد غیر سوختی ، جهش حیرت‌آوری بوجود آمد. بطوری که امروزه صنایع پتروشیمی نفش اساسی و بنیادی در رفع نیاز عمومی جامعه به عهده دارد.

صنایع گوناگون پتروشیمی:

نفت و مشتقات آن نه تنها در برآوردن نیازهای انسان در زمینه سوخت ، انرژی و الیاف نقشی بنیادی دارد، بلکه پیدایش و تکامل صنایع گوناگون مهمی را موجب شد که به پاره‌ای از آنها اشاره می‌شود.

همزمان با پالایش نفت خام ، کاربرد موتورهای درون سوز جنبه عمومی به خود گرفت و میلیونها ماشین بنزین سوز به بازار عرضه شد.

امروزه فرآورده‌های نفتی علاوه بر مصرف در زمینه سوخت وسایل نقلیه ، روغن موتور و غیره ، در تهیه بسیاری از قطعات مورد نیاز ساخت وسایط نقلیه ، نقش ارزنده‌ای دارد و تلاش بر این است تا بدنه اتومبیل را از مواد پلاستیکی که آنها را ازپلیمریزاسیون ترکیبات نفتی می‌توان بدست آورد، بسازند.

فرآورده‌های نفتی در تهیه سوخت موشکهای هدایت کننده سفینه‌های فضایی و ماهواره‌ها و حتی در ساخت بسیاری از قطعات داخلی آنها کاربرد اساسی دارد.

ماده اولیه بیشتر داروها و حتی آنتی‌بیوتیکها از ترکیبات نفتی مشتق می‌شود. بویژه تقریبا تمام مواد پاک کننده ، باکتری کشها و غیره ، از مشتقات نفتی و محصولات پتروشیمی می‌باشد.

ترکیبات نفت خام و فراورده‌های نفتی:

اتمهای کربن و هیدروژن بطور حیرت آوری می‌توانند ضمن ترکیب شدن با یکدیگر ، تعداد فوق‌العاده‌ زیادی از ترکیبات هیدروکربنی زنجیری و حلقوی آروماتیکی را بوجود آورند، بطوری که تا کنون هیدروکربنی که در ساختار مولکولی آن 60 اتم کربن شرکت داشته باشد، ردیابی شده است. از طرفی با افزایش تعداد اتمهای کربن بر تعداد ایزومرهای هیدروکربنی نیز افزوده می‌شود.

بطور مثال هیدروکربنی که 30 اتم کربن داشته باشد، می‌تواند بیش از چهار میلیارد ترکیب هیدروکربنی ایزومر تشکیل دهد. علاوه بر این ، با توجه به اینکه در نفت خام ، ترکیبات هیدروکربنی سیر شده نیز فراوانند، تعداد ترکیبهای موجود در آن ، فوق‌العاده زیاد و گوناگون است. این گوناگونی با شرکت اتمهای دیگر مانند گوگرد ، نیتروژن و اکسیژن در زنجیر هیدروکربنها به مراتب بیشتر می‌شود.

ترکیبات عمده موجود در نفت خام :

ترکیبات عمده موجود در نفت خام عبارتند از:هیدروکربنهای سیر شده زنجیری به فرمول کلی CnH2n+2، هیدروکربنهای سیر شده حلقوی به فرمول عمومی CnH2n که اصطلاحا آنرا نفتن گویند و هیدروکربنهای سیرنشده زنجیری اتیلن و استیلن. هرچه درصد تشکیل دهنده‌های نفت در دماهای پایین بیشتر باشد، مرغوبیت آن بیشتر است.

گازهای طبیعی :

گازهای طبیعی ، بخش گازی شکل مواد نفتی است که همراه با نفت خام در مخازن زیرزمینی وجود دارد و یا از تقطیر نفت خام در پایین‌تر از 200درجه سانتیگراد  بدست می‌آید. گازهای طبیعی ، مخلوطی طبیعی از گازهای متان ( قسمت عمده حدود 85 درصد ) پروپان ، بوتان ، منو اکسید کربن و هیدروژن (گاز سنتز) همراه با مقداری دوده است.

مصرف عمده آن در کشورهای غیر صنعتی به عنوان یک ماده سوختی است. ولی در کشورهای صنعتی از آن در تهیه بسیاری از فرآورده‌های شیمیایی و صنعتی بسیار مفید و ضروری استفاده می‌کنند.

محصولات صنایع پتروشیمی ایران :

محصولات عمده‌‌ای که توسط واحدهای صنایع پتروشیمی ایران تولید می‌شوند عمدتا عبارتند از:

کودهای شیمیایی ، اوره ، فسفات دی‌آمونیم ، کودهای مخلوط نیترات آمونیم ، مواد اولیه پلاستیک ، پی ـ وی ـ سی و دی ـ او ـ پی ، مواد شیمیایی نظیر اسید سولفوریک ، اسید کلریدریک ، آمونیاک ، گوگرد ، دوده و ....

با این حال ، این محصولات در مقایسه با دهها هزار مشتقی که از نفت و گازهای طبیعی به کمک تکنولوژی پیشرفته پتروشیمیایی بدست می‌آید، بسیار اندک بوده، نشان می‌دهد که باید همت و تلاش بیشتری در این زمینه باید بکار برد تا به واقعیت نزدیکتر شد.

نرم افزار HYSYS

این نرم افزار از محصولات شرکت Hyprotech کانادا و شرکت AEA Technology می باشدکه جهت شبیه سازی انواع فرآیندهای شیمیایی،دارویی و نفتی مورد استفاده قرار می گیرد.از مشخصات بارز این نرم افزار می توان به توانایی بالای آن در شبیه سازی پایا (Steady state) و پویا (Dynamic) فرآیندهای شیمیایی،امکانات گرافیکی بسیار بالا و یادگیری سریع و استفاده آسان برنامه توسط کاربر اشاره نمود.

تواناییها و امکانات نرم افزار HYSYS

 -وجود بیش از 1800 ترکیب شناخته شده در بانک اطلاعاتی

- بیش از بیست مدل ترمودینامیکی مختلف شامل معادلات حالت،ضرایب فعالیت و...

- ارائه متجاوز از 1600 ضریب برهمکنش دوگانه

- امکان پیش بینی خواص مواد و محاسبه پارامترهای ترمودینامیکی ترکیبات جدید به روشهای گوناگون

- ارائه بیش از 30 مدل مختلف شبیه سازی شده تجهیزات فرآیندی و واحدهای عملیاتی

- ارائه انواع مختلف کنترل کننده ها و امکان اتصال به سیستم کنترل DOS  جهت بررسی عملکرد واحد عملیاتی در شبیه سازی دینامیک

- استفاده از روش های مختلف و کارای ریاضی جهت حل معادلات حاصل از مدل

- امکانات گرافیکی بالا،استفاده آسان،آموزش راحت و اجرای برنامه به صورت محاوره ای

- امکان محاسبه اندازه تجهیزات و برآورد اقتصادی طرحهای فرآیندی

- امکان اتصال به برنامه تهیه شده توسط کاربر و ارایه نتایج برنامه در قالب Excel

-بهینه سازی فرآیند و امکان اتصال به برنامه های دیگر مجموعه

مجموعه نرم افزار HYSYS  دارای بسته های نرم افزاری وابسته ای نیز می باشد.بطوریکه هر کدام از این بسته ها توانایی خاصی به نرم افزار HYSYS  می بخشد.تعدادی از این بسته ها عبارتند از:

الف) AMINES یا شبیه سازی واحدهای شیرین سازی گاز

ب) OIL MANAGER یا توصیف و محاسبه خواص نفت خام و برشهای نفتی

ج) HYSYS PROCESS یا طراحی و شبیه سازی فرآیند

نگاه کلی

روشهای مختلفی برای جداسازی مواد اجزای سازنده یک محلول وجود دارد که یکی از این روشها فرایند تقطیر می باشد.در روش تقطیر جدا کردن اجزاء یک مخلوط، از روی اختلاف نقطه جوش آنها انجام می گیرد. تقطیر در عمل به دو روش انجام می گیرد: روش اول شامل تولید بخار از طریق جوشاندن یک مخلوط مایع، سپس میعان بخار، بدون اینکه هیچ مایعی مجدداً به محفظه تقطیر بازگردد. در نتیجه هیچ مایع برگشتی وجود ندارد. در روش دوم قسمتی از بخار مایع شده به دستگاه تقطیر باز می گردد و به صورتی که این مایع برگشتی در مجاورت بخاری که به طرف مبرد می رود قرار می گیرد. هر کدام از این روشها می توانند پیوسته یا ناپیوسته باشند.

از جمله کاربردهای مهم تقطیر در پالایش نفت و جداسازی فیزیکی برشهای نفتی است که اساس آن، اختلاف در نقطه جوش هیدروکربنهای مختلف است. هرچه هیدروکربن سنگینتر باشد، نقطه جوش آن زیاد است و هرچه هیدروکربن سبکتر باشد، زودتر خارج می شود. اولین پالایشگاه تاسیس شده در جهان، در سال 1860 در ایالت پنسیلوانیای آمریکا بوده است.(نفت خام، از کوره های مبدل حرارتی عبور کرده، بعد از گرم شدن وارد برجهای تقطیر شده و تحت فشار و دما به دو صورت از برجها خارج می شود و محصولات بدست آمده خالص نیستند.)

 تقطیر

 یکی از مهم‌ترین و متداول ترین روشهای جداسازی است و اساس آن بر توزیع اجزاء بین دو فاز بنیان گذاشته شده‌است . در واقع تقطیر یکی از متداولترین راهای جداسازی مواد از یکدیگر به علت تفاوت نقطه جوش می‌باشد.

تقطیریک فرایند فیزیکی برای جداسازی اجسام بادمای جوش متفاوت است. برای پی بردن به این که فرایند تقطیر چگونه انجام می‌گیرد باید به رفتارمحلول‌ها هنگام جوشیدن ومتراکم شدن توجه کرد .

محلول‌هایی بانسبت‌های متفاوت از دو ماده را می‌گذاریم تادردمای جوش با بخارخود به تعادل درآیند.سپس ترکیب فازمایع وفازبخار را اندازه می‌گیریم ونمودار تغییر درصد مولی هریک از فازمایع و فازبخار را در دماهای مختلف رسم می‌کنیم . مختصاتy هرنقطه برروی منحنی نمایانگر دمای جوش محلولی است که ترکیب درصدآن بامختصات x دراین نقطه داده می‌شود. درآزمایشگاه برای جداسازی مایعات فراراغلب ازدستگاه تقطیر جزء به جزء استفاده می‌شود.یک ستون تقطیر یاجداسازی شامل یک استوانه عمودی حاوی دسته ایی از بشقابک‌ها ٬ یاحلقه‌های فولادی زنگ نزن ٬ گلوله‌های شیشه ایی و یا تکه‌های سرامیک می‌باشد. که این مواد دارای سطح ویژه گسترده‌ای بوده و تماس خوبی را بین مایع ـ بخار در طول واحد تقطیر ممکن می‌سازند.دربالای ستون یک مبرد ودرپایین آن یک واحد تبخیر کننده به نام بازجوشان reboiler قراردارد.

بالای ستون چون ازمنبع گرمایش دورتر است سردترازپایین ستون می‌باشد و ترکیب درصد مایع و بخار در حال تعادل دربالای ستون با ترکیب درصد مایع و بخار در حال تعادل درپایین ستون می‌باشد. بنابراین دربالای ستون درصد ماده ایی که دمای جوش کمتری دارد بیشتراست.

با اجرای مراحل گوناگون تقطیر نفت خام به فراورده‌های سودمندی تفکیک می‌شود.وبرمبنای دمای جوش خود ازترازهای مختلف برج خارج می‌شود.

 انواع تقطیر

 • تقطیر ساده غیر مداوم : در این روش تقطیر ، مخلوط حرارت داده می شود تا بحال جوش درآید بخارهایی که تشکیل می شود غنی از جزء سبک مخلوط می باشد پس از عبور از کندانسورها (میعان کننده ها) تبدیل به مایع شده ، از سیستم تقطیر خارج می گردد. به تدریج که غلظت جزء سنگین مخلوط در مایع باقی مانده زیاد می شود ، نقطه جوش آن بتدریج بال می رود. به این ترتیب ، هر لحظه از عمل تقطیر ، ترکیب فاز بخار حاصل و مایع باقی مانده تغییر می کند.

 • تقطیر ساده مداوم : در این روش ، مخلوط اولیه (خوراک دستگاه) بطور مداوم با مقدار ثابت در واحد زمان ، در گرم کننده گرم می شود تا مقداری از آن بصورت بخار درآید ، و به محض ورود در ستون تقطیر ، جزء سبک مخلوط بخار از جزء سنگین جدا می شود و از بالای ستون تقطیر خارج می گردد و بعد از عبور از کندانسورها ، بصورت مایع در می آید جزء سنگین نیز از ته ستون تقطیر خارج می شود. قابل ذکر است که همیشه جزء سبک مقداری جزء سنگین و جزء سنگین نیز دارای مقداری از جزء سبک است. تقطیر مداوم امروزه بعلت اقتصادی بودن مداوم در تمام عملیات پالایش نفت از این روش استفاده می‌شود. در تقطیر مداوم برای یک نوع خوراک مشخص و برشهای تعیین شده شرایط عملیاتی ثابت بکار گرفته می‌شود. بعلت ثابت بودن شرایط عملیاتی در مقایسه با تقطیر نوبتی به مراقبت و نیروی انسانی کمتری احتیاج است. با استفاده از تقطیر مداوم در پالایشگاهها مواد زیر تولید می‌شود:

گاز اتان و متان به‌عنوان سوخت پالایشگاه ، گاز پروپان و بوتان به‌عنوان گاز مایع و خوراک واحدهای پتروشیمی ، بنزین موتور و نفتهای سنگین به‌عنوان خوراک واحدهای تبدیل کاتالیستی برای تهیه بنزین با درجه آروماتیسیته بالاتر ، حلالها ، نفت سفید ، سوخت جت سبک و سنگین ، نفت گاز ، خوراک واحدهای هیدروکراکینگ و واحدهای روغن سازی ، نفت کوره و انواع آسفالتها

 • تقطیر تبخیر آنی(ناگهانی) : وقتی محلول چند جزئی مانند نفت خام را حرارت می دهیم ، اجزای تشکیل دهنده آن به ترتیب که سبکتر هستند ، زودتر بخار می شود. بر عکس وقتی بخواهیم این بخارها را سرد و دوباره تبدیل به مایع کنیم ، هر کدام که سبکتر باشد دیرتر مایع می گردد. با توجه به این خاصیت ، می توانیم نفت خام را به روش دیگری که به آن " تقطیر آنی " گویند ، تقطیر نماییم. در این روش ، نفت خام را چنان حرارت می دهیم که ناگهان همه اجزای آن تبدیل به بخار گردد و سپس آنها را سرد می کنیم تا مایع شود. در اینجا ، بخارها به ترتیب سنگینی ، مایع می شوند یعنی هرچه سنگین تر باشند ، زودتر مایع می گردند و بدین گونه ، اجزای نفت خام را با ترتیب مایع شدن از هم جدا می کنیم. در این نوع تقطیر ، خلوص محصولات چندان زیاد نیست.

 • تقطیر در خلاء : با توجه به اینکه نقطه جوش مواد سنگین نفتی نسبتا̋ بالاست و نیاز به دما و انرژی بیشتری دارد ، و از طرف دیگر ، مقاومت این مواد در مقابل حرارت بالا کمتر می باشد و زودتر تجزیه می گردند ، لذا برای جدا کردن آنها از خلاءنسبی استفاده می شود در این صورت مواد دمای پایین تر از نقطه جوش معمولی خود به جوش می آیند. در نتیجه ، تقطیر در خلاء ، دو فایده دارد: اول اینکه به انرژی و دمای کمتر نیاز است ، دوم اینکه مولکولها تجزیه نمی شوند. امروزه در بیشتر موارد در عمل تقطیر ، از خلاء استفاده می شود. یعنی اینکه: هم تقطیر جزء به جزء و هم تقطیر آنی را در خلاء انجام می دهند.

 • تقطیر به کمک بخار آب : یکی دیگر از طرق تقطیر آن است که بخار آب را در دستگاه تقطیر وارد می کنند در اینصورت بی آنکه خلاءای ایجاد گردد ، اجزای نفت خام در درجه حرارت کمتری تبخیر می شوند. این مورد معمولا در زمانی انجام می شود که در نقطه جوش آب ، فشار بخار اجزای جدا شونده بالا باشد تا به همراه بخار آب از مخلوط جدا گردند.

 • تقطیر آزئوتروپی : از این روش تقطیر معمولا در مواردی که نقطه جوش اجزاء مخلوط بهم نزدیک باشند استفاده می شود ، جداسازی مخلوط اولیه ، با افزایش یک حلال خاص که با یکی از اجزای کلیدی ، آزئوتوپ تشکیل می دهد امکان پذیر است. آزئوتوپ محصول تقطیر یا ته مانده را از ستون تشکیل می دهد و بعد حلال و جزء کلیدی را از هم جدا می کند. اغلب ، ماده افزوده شده آزئوتروپی با نقطه جوش پایین تشکیل می دهد که به آن شکننده آزئوتروپ می گویند. آزئوتروپ اغلب شامل اجزای خوراک است ، اما نسبت اجزای کلیدی به سایر اجزای خوراک خیلی متفاوت بوده و بیشتر است.

مثالی از تقطیر آزئوتروپی استفاده از بنزن برای جداسازی کامل اتانول از آب است ، که آزئوتروپی با نقطه جوش پایین با 6/95% وزنی الکل را تشکیل می دهد. مخلوط آب-الکل با 95%وزنی الکل به ستون تقطیر آزئوتروپی افزوده می شود و جریان غنی از بنزن از قسمت فوقانی وارد می شود. محصول ته مانده الکل تقریبا خالص است و بخار بالایی یک آزئوتروپی سه گانه است. این بخار مایع شده ، به دو فاز تقسیم می شود. لایه آلی برگشت داده شده ، لایه آلی به ستون بازیافت بنزن فرستاده می شود. همه بنزن و مقدار الکل در بخار بالایی گرفته شده ، به ستون اول روانه می شوند. جریان انتهایی در ستون سوم تقطیر می شود تا آب خالص و مقداری آزئوتروپ دوگانه از آن بدست آید.

 • تقطیر استخراجی : جداسازی اجزای با نقطه جوش تقریبا یکسان از طریق تقطیر ساده مشکل است حتی اگر مخلوط ایده آل باشد و به دلیل تشکیل آزئوتروپ ، جداسازی کامل آنها غیر ممکن است برای چنین سیستم هایی با افزایش یک جزء سوم به مخلوط که باعث تغییر فراریت نسبی ترکیبات اولیه می شود ، جداسازی ممکن می شود. جزء افزوده شده باید مایعی با نقطه جوش بالا باشد ، قابلیت حل شدن در هر دو جزء کلیدی را داشته باشد و از لحاظ شیمیایی به یکی از آنها شبیه باشد. جزء کلیدی که به حلال بیشتر شبیه است ضریب فعالیت پایین تری از جزء دیگر محلول دارد ، در نتیجه جداسازی بهبود می یابد این فرآیند ، تقطیر استخراجی نام دارد.

مثالی از تقطیر استخراجی ، استفاده از فورفورال در جداسازی بوتادﻯاﻥ و بوتن است ، فورفورال که حلالی به شدت قطبی است ، فعالیت بوتادﻯاﻥ را بیشتر از بوتن و بوتان کم می کند و غلظت بوتادﻯاﻥ و فورفورال وارد قسمت فوقانی ستون تقطیر استخراجی شود ، با انجام تقطیر بوتادﻯاﻥ از فورفورال جدا می شود.

 • تقطیر با مایع برگشتی (تقطیر همراه با تصفیه): در این روش تقطیر ، قسمتی از بخارات حاصله در بالای برج ، بعد از میعان به صورت محصول خارج شده و قسمت زیادی به داخل برج برگردانده

می شود. این مایع به مایع برگشتی موسوم است. مایع برگشتی با بخارات در حال صعود در تماس قرار داده می شود تا انتقال ماده و انتقال حرارت ، صورت گیرد.از آنجا که مایعات در داخل برج در نقطه جوش خود هستند ، لذا در هر تماس مقداری از بخار ، تبدیل به مایع و قسمتی از مایع نیز تبدیل به بخار می شود.

نتیجه نهایی مجموعه این تماسها ، بخاری اشباع از هیدروکربن های با نقطه جوش کم و مایعی اشباع از مواد نفتی با نقطه جوش زیاد می باشد. در تقطیر با مایع برگشتی با استفاده از تماس بخار و مایع، می توان محصولات مورد نیاز را با هر درجه خلوص تولید کرد ، مشروط بر اینکه به مقدار کافی مایع برگشتی و سینی در برج موجود باشد. بوسیله مایع برگشتی یا تعدادسینیهای داخل برج می توانیم درجه خلوص را تغییر دهیم. لازم به توضیح است که ازدیاد مقدار مایع برگشتی باعث افزایش میزان سوخت خواهد شد. چون تمام مایع برگشتی باید دوباره به صورت بخار تبدیل شود.

امروزه به علت گرانی سوخت ، سعی می شود برای بدست آوردن خلوص بیشتر محصولات ، به جای ازدیاد مایع برگشتی از سینیهای بیشتری در برجهای تقطیر استفاده شود. زیاد شدن مایع برگشتی موجب زیاد شدن انرژی می شود. برای همین ، تعداد سینیها را افزایش می دهند. در ابتدا مایع برگشتی را 100 درصد انتخاب کرده و بعد مرتبا این درصد را کم می کنند و به صورت محصول خارج می کنند تا به این ترتیب دستگاه تنظیم شود.

انواع مایع برگشتی ، 1- مایع برگشتی سرد: این نوع مایع برگشتی با درجه حرارتی کمتر از دمای بالای برج تقطیر برگردانده می شود. مقدار گرمای گرفته شده ، برابر با مجموع گرمای نهان و گرمای مخصوص مورد نیاز برای رساندن دمای مایع به دمای بالای برج است. 2- مایع برگشتی گرم: مایع برگشتی گرم با درجه حرارتی برابر با دمای بخارات خروجی برج مورد استفاده قرار می گیرد. 3- مایع برگشتی داخلی: مجموع تمام مایعهای برگشتی داخل برج را که از سینیهای بالا تا پایین در حرکت است ، مایع برگشتی داخلی گوییند. مایع برگشتی داخلی و گرم فقط قادر به جذب گرمای نهان می باشد. چون اصلا طبق تعریف اختلاف دمایی بین بخارات و مایعات در حال تماس مجمد ندارد. 4- مایع برگشتی دورانی: این نوع مایع برگشتی ، تبخیر نمی شود. بلکه فقط گرمای مخصوص معادل با اختلاف دمای حاصل از دوران خود را از برج خارج می کند. این مایع برگشتی در قسمتهای میانی یا درونی برج بکار گرفته می شود و مایع برگشتی جانبی هم خوانده می شود. اثر عمده این روش ، تقلیل حجم بخارات موجود در برج است.

 • تقطیر نوبتی : این نوع تقطیر ها در قدیم بسیار متداول بوده ، ولی امروزه به علت نیاز نیروی انسانی و ضرورت ظرفیت زیاد ، این روش کمتر مورد توجه قرار می گیرد. امروزه تقطیر نوبتی ،صرفا در صنایع دارویی و رنگ و مواد آرایشی و مارد مشابه بکار برده می شود و در صنایع پالایش نفت در موارد محدودی مورد استفاده قرار می گیرد. بنابراین در موارد زیر ، تقطیر نوبتی از نظر اقتصادی قابل توجه می باشد.

1) تقطیر در مقیاس کم . 2) ضرورت تغییرات زیاد در شرایط خوراک و محصولات مورد نیاز . 3) استفاده نامنظم از دستگاه . 4) تفکیک چند محصولی . 5) عملیات تولید متوالی با فرآیندهای مختلف .

 • تقطیر جزء به جزء : اجزای سازنده محلول شامل دو یا چند فرار که از قانون رائول پیروی می کنند. می توان با فرآیند تقطیر جزء به جزء از هم جدا کرد. طبق قانون رائول ، فشار بخار محلول برابر با مجموع اجزای بخار سازنده آن است و سهم هر جزء برابر با حاصل ضرب کسر مولی آن جزء در فشار بخار آن در حالت خاص است.

مراحل تقطیر با استفاده از قانون رائول ، در تقطیر محلولی از A و B ، غلظت A در بخاری که خارج شده و مایع می شود ، بیش از غلظت آن در مایع باقی مانده است. با ادامه عمل تقطیر ، ترکیب درصد اجزا در بخار و مایع دائما تغییر می کند و این در هر لحظه عمومیت دارد. با جمع آوری مایعی که از سرد شدن بخار حاصل می شود و از تقطیر مجدد آن و با تکرار پی در پی این عمل ، سرانجام می توان اجزای سازنده مخلوط اصلی را به صورتی واقعا خالص بدست آورد.

سیستمهایی که از قانون رائول انحراف مثبت دارند: در این حالت در منحنی فشار کل ، ماکسیممی وجود دارد. این ماکسیمم مربوط به محلولی ، با ترکیب درصد معینی است که فشار بخار آن بالاتر از فشار بخار هر یک از اجزای خالص است. این نوع محلول که "محلول آزئوترپ با نقطه جوش مینیمم" نام دارد ، در دمایی به جوش می آید که پایین تر از نقطه جوش هر یک از اجزای آن در حالت خالص است.

سیستمهایی که از قانون رائول انحراف منفی دارند: اگر سیستمی انحراف منفی از قانون رائول نشان دهد ، در منحنی فشار کل مینیممی وجود خواهد داشت. محلولی که غلظت متناظر با این مینیمم دارد ، فشار بخاری خواهد داشت که در هر دمایی ، پایین تر از فشار بخار هر یک از اجزای آن در حالت خاص است. چنین محلولی در دمایی بالاتر از نقطه جوش هر یک از اجزای سازنده در حالت خاص ، می جوشد. این محلول ، " ازئوتروپ با نقطه جوش ماکسیمم" نامیده می شود.

 فرآیند تقطیر جزء به جزء

 تقطیر جزء به جزء در ستون تقطیر سینی دار و یا پر شدن انجام می گیرد، به این ترتیب که بخارات حاصل شده ، از پایین به طرف بالای ستون حرکت می کند و با فاز مایعی که از میعان بخارات قبلی که در طول ستون تولید شده اند و به طرف پایین جریان دارند ، در تماس می باشد و به این صورت تماس کامل بین فاز گاز و مایع برقرار می شود. درجه حرارت هر سینی از پایینی خود کمتر است ، و در ستون تقطیر ، دما از پایین به بالا ، کم می گردد. بخار هایی که نقطه میعان آنها ، مساوی درجه حرارت سینی باشد، و روی آن سینی به مایع تبدیل می شود و روی آن جمع می گردد و به روی سینی پایینی می ریزد. در نتیجه این عمل فاز بخار ، که غنی از جزء سبک است ، از بالای ستون خارج می شود و فاز مایع که غنی از جزء سنگین از پایین جمع آوری می گردد. بخارهای خارج شده از قسمت بالای ستون در کندانسورها به مایع تبدیل شده ، به عنوان محصول جمع آوری می گردد معمولا مقداری از این مایع جمع آوری شده جهت کنترل دمای ستون تقطیر به عنوان مایع برگشتی به داخل آن برمی گردد. قسمت بالای ستون تقطیر تا سینی که خوراک روی آن می ریزد به نام منطقه

" تفکیک ستون " گویند و قسمت پایین ستون مربوط به خوراک را منطقه

" عریان کننده " می نامند.

 تقطیر جزء به جزء مخلوطهای دو جزئی و چند جزئی

 هدف از تقطیر ، جداسازی خوراک به بخارهایی از محصولات تقریبا خالص است در تقطیر سیستم های دو جزئی ، درجه خلوص با کسر مولی جزء سبک در محصول تقطیر X O و در محصول ته مانده X B بیان می شود.

در سیستمهای دو جزئی از یک مرحله به مرحله دیگر ، به جزء در نقطه آزئوتروپ ، دما و منحنی تعادل تغییر می کنند و یک جزء در تمام ستون فرارتر است. اما در سیستم های چند جزئی یک جزء ممکن است در یک قسمت ستون فرارتر و در قسمت دیگر فراریت کمتری داشته باشد ، که ماهیت پیچیده غلظت اجزا را نشان می دهد. تعادل فازی سیستم های چند جزئی نسبت به دو جزئی بسیار پیچیده است ، به دلیل اینکه تعداد اجزاء زیاد است و تعادل به دما بستگی دارد و دما از یک مرحله به مرحله دیگر تغییر می کند.

 نکات مهم درباره برج تقطیر:

1) ارتفاع آن حدود 30 متر است.۲) از پایین به بالا دمای برج کاهش می یابد.3) در قسمتهای بالاتر برج موادی خارج میشوند که دمای جوش کمتری دارند و در قسمتهای پاین تر موادی خارج میشوند که دمای جوش بالاتری دارند.4) در قسمتهای بالاتر مولکولهایی جدا میشود که کوچکتر هستند و در قسمتهای پایین تر مولکولهای بزرگتر جدا میشوند. 5) از دو نکته قبل نتیجه میگیریم که هر چه مولکولها بزرگتر باشد جاذبه بین مولکولیشان بیشتر است و دمای جوش بالاتری دارند و در قسمت پایین تر برج جدا میشوند. 6) ترتیب مواد از بالا به پایین در برج تقطیر این گونه است: گاز ( 1 تا 4 کربن) بنزین (5 تا 12 کربن) نفت چراغ ( 12 تا 16 کربن) نفت گاز ( 15 تا 18 کربن) روان کننده ها ( 16 تا 20 کربن) ته مانده ها ( بیش از 20 کربن). 7) پایین ترین برش یعنی ته مانده ها در برج تقطیر اصلا تقطیر نمی شوند و بالاترین برش در برج اصلا مایع نمی شود. ( برش گاز)

آیا تصور می‌کنید که مهندسی شیمی؛ یعنی حفظ فرمول‌های ریز و درشت و کار در آزمایشگاه‌های شیمی؟ آیا فکر می‌کنید که دانشجویان این رشته باید شیفته علم شیمی باشند؟ اصلاً هیچ فکر کرده‌اید که چرا فقط داوطلبان گروه ریاضی و فنی می‌توانند وارد این رشته شوند؟ آیا می‌دانید که مهندسی شیمی زائیده ضرورت و نیاز صنعت مکانیک، الکترونیک و عمران است؟ برای مثال به مرور زمان صنعت به مهندس مکانیکی احتیاج پیدا کرد که از تحولات و فرآیند‌های شیمیایی اطلاع داشته باشد و بتواند دستگاه‌هایی را طراحی کند که در آنها فرآیندهای شیمیایی اتفاق می‌افتد.در نتیجه شروع به تربیت مهندسین مکانیکی کرد که بیش از معمول تحصیل کردگان این رشته از علم شیمی مطلع باشند. و این دسته از متخصصان،‌ همان مهندسین شیمی هستند.این رشته‌ با 9 گرایش‌ صنایع‌ غذایی‌، صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌، صنایع‌ گاز، صنایع‌ پتروشیمی‌، صنایع‌ پلیمر، صنایع پالایش، طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌، بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ و شیمیایی‌ سلولزی‌؛ یکی‌ از رشته‌های‌ گسترده‌ دانشگاهی‌ است‌. البته‌ در دوره‌ کارشناسی‌ هر یک‌ از گرایش‌های‌ فوق‌، تنها 12 یا 13 واحد تخصصی‌ دارند و بیشتر واحدهایشان‌ مشترک‌ است‌. گرایش‌ صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌ اکتشاف‌ و استخراج‌ مواد معدنی‌ به‌ رشته‌ معدن‌ باز می‌گردد، اما فرآورده‌های‌ مواد معدنی‌ در حیطه‌ مهندسی‌ شیمی‌ گرایش‌ شیمیایی‌ معدنی‌ قرار دارد. هر کارخانه‌ تولید مواد غیرآلی‌ مثل‌ سیمان‌، گچ‌، شیشه‌ نسوز و دیرگداز دارای‌ یک‌ فرآیند است‌؛ یعنی‌ از زمانی‌ که‌ مواد اولیه‌ وارد کارخانه‌ می‌شود تا زمانی‌ که‌ محصول‌ خارج‌ می‌گردد، فرآیندی‌ روی‌ آن‌ انجام‌ می‌گیرد که‌ طراحی‌ این‌ فرآیند برعهده‌ مهندس‌ شیمی‌ صنایع‌ شیمیایی‌ معدنی‌ است. همچنین‌ تولید هر ماده‌ معدنی‌ مثل‌ کودهای‌ شیمیایی‌ معدنی‌، حشره‌کش‌ها، نمک‌ها، رنگ‌های‌ معدنی‌ و حتی‌ لعاب‌ روی‌ کاشی‌ها در حیطه‌ کار مهندس‌ شیمی‌ این‌ گرایش‌ قرار دارد.

درس‌های‌ این‌ رشته‌ در طول‌ تحصیل :

دروس‌ مشترک‌ در‌ گرایش‌های‌ مختلف‌ مهندسی‌ شیمی‌ :

ریاضیات‌ عمومی‌، شیمی‌ عمومی‌، فیزیک‌، معادلات‌ دیفرانسیل‌، ترمودینامیک‌، موازنه‌ انرژی‌ و مواد، ریاضیات‌ مهندسی‌، نقشه‌کشی‌ صنعتی‌، برنامه‌نویسی‌ و شناخت‌ کامپیوتر، شیمی‌ آلی‌، استاتیک‌ و مقاومت‌ مصالح‌، مکانیک‌ سیالات‌، انتقال‌ حرارت‌، شیمی‌ تجزیه‌، شیمی‌ فیزیک‌، انتقال‌ جرم‌، عملیات‌ واحد ، کنترل‌ فرآیندها، طرح‌ و اقتصاد مهندسی‌، کاربرد ریاضیات‌ در مهندسی‌ شیمی‌، کارگاه‌، پروژه‌ یا طراحی‌ پروژه‌. (بسیاری‌ از دروس‌ این‌ رشته‌ همراه با آزمایشگاه‌ است‌.)

دروس تخصصی گرایش صنایع شیمیایی معدنی :

مهندسی احتراق، صنایع شیمیایی معدنی، عملیات واحد صنعتی مکانیکی.

گرایش‌ صنایع‌ پتروشیمی‌ :

وظیفه‌ مهندسی‌ پتروشیمی،‌ طراحی‌ دستگاه‌ها و فرآیند تولید مواد مختلف‌ از جمله‌ کودهای‌ شیمیایی‌، شوینده‌ها، فرآورده‌های‌ پلیمری‌ (مواد اولیه‌ پلاستیک‌ها، لاستیک‌ها و الیاف‌ مصنوعی‌) و مواد شیمیایی‌ (اسیدها، حلال‌ها) از نفت‌ و برش‌های‌ نفتی‌ است‌. دروس‌ تخصصی‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ بیشتر در مورد کاتالیزورهای‌ صنعتی‌ است‌ که‌ در رآکتورها به‌ کار می‌رود.

دروس تخصصی گرایش صنایع پتروشیمی :

فرآیندهای پتروشیمی، مقدمات و پالایش، مبانی و تکنولوژی پلیمر

گرایش‌ صنایع‌ گاز :

عمق‌ چاهی‌ که‌ برای‌ استخراج‌ گاز زده‌ می‌شود، قطر لوله‌ای‌ که‌ گاز را از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌ یا از پالایشگاه‌ به‌ شبکه‌های‌ شهری‌ منتقل‌ می‌کند، نحوه‌ انتقال‌ گاز از چاه‌ به‌ پالایشگاه‌، نحوه‌ گرفتن‌ گازCO2 از این‌ ماده‌ (برای‌ جلوگیری‌ از خورده‌ شدن‌ لوله‌ها)، نحوه‌ شیرین‌ کردن‌ گاز ترش ( گاز اولیه‌ای که از چاه استخراج می‌شود و قابل مصارف شهری و ... نیست) همه‌ در حیطه‌ فعالیت‌ یک‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ گاز قرار دارد.

دروس تخصصی گرایش صنایع گاز :

انتقال و توزیع گاز، فرآیند گاز، مهندسی احتراق

گرایش‌ صنایع‌ پلیمر:

این‌ گرایش‌ تا سال‌ 1362 یکی‌ از گرایش‌های‌ مهندسی‌ شیمی‌ بود، اما در حال‌ حاضر به‌ عنوان‌ یک‌ رشته‌ مستقل‌ با دو گرایش‌ صنایع‌ پلیمری‌ و تکنولوژی‌ و علوم‌ رنگ‌ در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش‌ عالی‌ ارائه‌ می‌شود. البته‌ هنوز در تعداد محدودی‌ از دانشگاه‌های‌ کشور، مهندسی‌ پلیمر یکی‌ از گرایش‌های‌ مهندسی‌ شیمی‌ است‌ و دانشجویان‌ این‌ گرایش‌ نهایتاً در یکی‌ از زمینه‌های‌ پلیمر مثل‌ فرایند شکل‌دهی‌ پلیمر یا طراحی‌ واحدهای‌ صنعتی‌ تولید پلیمر تبحر پیدا می‌کنند.

گرایش‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ :

یک‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ در زمینه‌ تبدیل‌ چوب‌ به‌ کاغذ تخصص‌ دارد. به‌ همین‌ دلیل‌ نیز محل‌ تحصیل‌ دانشجویان‌ این‌ رشته‌ در دانشکده‌ فنی‌ پردیس 3 واقع‌ در استان‌ گیلان‌ ـ رضوان‌شهر (چوکا) می‌باشد. قسمت‌ عمده‌ چوب‌ از سلولز تشکیل‌ شده‌ است‌. همچنین‌ ضایعات‌ کشاورزی‌ مثل‌ پوست‌ برنج‌، سبوس‌ برنج‌ و ضایعات‌ برگ‌ درختان‌ دارای‌ مقادیر قابل‌ توجهی‌ سلولز است‌ که‌ این‌ ضایعات‌ در بسیاری‌ از نقاط‌ به‌ عنوان‌ یک‌ عنصر مزاحم‌ سوزانده‌ شده‌ و باعث‌ آلودگی‌ محیط‌ زیست‌ می‌شود. اما امروزه‌ در کشورهای‌ دیگر از همین‌ ضایعات‌ برای‌ تولید یک‌ نوع‌ سوخت‌ به‌ نام‌ "اتانول‌" که‌ در ترکیب‌ با بنزین‌، سوخت‌ بسیار خوبی‌ است‌؛ استفاده‌ می‌شود. و در این‌ فرآیند مهندسین‌ شیمیایی‌ سلولزی‌ نقش‌ بسیار مهمی‌ را برعهده‌ دارند.

گرایش‌ صنایع‌ غذایی :

یکی‌ از کاربردهای‌ مهندسی‌ شیمی‌ در تولید مواد غذایی‌ و بخش‌های‌ صنایع‌ غذایی‌ مانند میکروبیولوژی‌ غذا، شیمی‌ غذا و کنترل‌ کیفی‌ صنایع‌ غذایی‌ است‌. برای‌ مثال‌ در سوپرمارکت‌ها و فروشگاه‌ها، مواد غذایی‌ بیشتر به‌ حالت‌ کنسرو وجود دارد که‌ تهیه‌ این‌ کنسروها با حفظ‌ اصول‌ ایمنی‌ و بهداشتی‌ نیاز به‌ یکسری‌ محاسبات‌ دارد که‌ این‌ محاسبات‌ توسط‌ یک‌ مهندس‌ شیمی‌ صنایع‌ غذایی‌ انجام‌ می‌گیرد. همچنین‌ طراحی‌ دستگاه‌هایی‌ که‌ فرآیند خشک‌ کردن‌ را انجام‌ می‌دهند مثل‌ غذاهای‌ بچه‌ که‌ به‌ صورت‌ پودر تهیه‌ می‌شود و طراحی‌ دستگاه‌های‌ استریلیزه‌، پاستوریزه‌ و منجمدکننده‌ برعهده‌ متخصصین‌ همین‌ رشته‌ است.

دروس تخصصی گرایش صنایع غذایی :

میکروبیولوژی عمومی، شیمی مواد غذایی، میکروبیولوژی مواد غذایی، صنایع غذایی، بیوشیمی مواد غذایی، تغذیه وبهداشت

گرایش‌ پالایش‌ :

گرایش‌ پالایش‌ به‌ طراحی‌ پالایشگاه‌ها باز می‌گردد. یعنی‌ دانشجوی‌ این‌ گرایش‌، شیوه‌ طراحی‌ دستگاه‌هایی‌ مثل‌ برج‌های‌ تقطیر، دستگاه‌های‌ جداکننده‌ مایعات‌ از مایعات‌ و گازها از مایعات‌ را می‌آموزد؛ دستگاه‌هایی‌ که‌ مشتقات‌ ئیدروکربنی‌ مثل‌ بنزین‌ و گازوئیل‌ و مواد سنگین‌تر مثل‌ قیر و شوینده‌ها را از نفت‌ خام‌ جدا ساخته‌ و به‌ دست‌ می‌آورد.

دروس تخصصی گرایش پالایش :

مهندسی احتراق، مهندسی پالایش، فرآیندهای پالایش

گرایش‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ :

مهندس‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌ مهندسی‌ است‌ که‌ راه‌ها و روش‌های‌ بهره‌برداری‌ بهینه‌ از مخازن‌ نفت‌ را ارائه‌ می‌دهد. در واقع‌ یک‌ مهندس‌ بهره‌برداری‌ از نفت‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ مخزن‌ نفت‌ تعیین‌ می‌کند که‌ به‌ یاری‌ کدام‌ یک‌ از روش‌های‌ موجود؛ تزریق‌ گاز، تزریق‌ آب‌، تزریق‌ مواد پلیمری‌ یا ازدیاد حرارت‌ می‌توان‌ نفت‌ را راحتتر و مقرون‌ به‌ صرفه‌تر بهره‌برداری‌ کرد. امروزه‌ اکثر مخازن‌ نفت‌ کشور ما دچار افت‌ فشار شده‌اند. به‌ همین‌ دلیل‌ نفت‌ به‌ صورت‌ طبیعی‌ به‌ سطح‌ زمین‌ نمی‌رسد و در نتیجه‌ حضور مهندسین‌ بهره‌برداری‌ از منابع‌ نفت‌، یک‌ ضرورت‌ اجتناب‌ناپذیر است‌.

دروس تخصصی گرایش بهره‌برداری از منابع نفت :

مهندسی مخازن هیدروکربوری، ازدیاد برداشت، حفاری و تولید، شبیه‌سازی مخازن نفتی، خواص ترمودینامیکی سیالات نفتی.

گرایش‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌:

فرآیند یعنی‌ عملکرد یا روش‌ و طریقی‌ که‌ بتوان‌ به‌ یاری‌ آن‌ ماده‌ای‌ را از حالتی‌ به‌ حالت‌ دیگر تغییر شکل‌ داد و منظور از مهندس‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌ یعنی‌ فردی‌ که‌ روش‌ این‌ تغییر و تحول‌ را طراحی‌ کند. چون‌ برای‌ تبدیل‌ یک‌ ماده‌ از حالت‌ اولیه‌ به‌ حالتی‌ خاص‌ لازم‌ است‌ که‌ دستگاه‌هایی‌ طراحی‌ شده‌ و محاسباتی‌ انجام‌ بگیرد تا بتوان‌ به‌ نتیجه‌ مطلوب‌ دست‌ یافت‌. طراحی‌ صنایعی‌ که‌ بطور مستقیم‌ یا غیر مستقیم‌ وابسته‌ به‌ نفت‌ خام‌ یا فرآورده‌های‌ پالایشگاه‌ یا صنایع‌ پتروشیمی‌ است‌ به‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ طراحی‌ فرآیندها مربوط‌ می‌شود. یک‌ مهندس‌ شیمی‌ گرایش‌ طراحی‌ فرآیندهای‌ صنایع‌ نفت‌، واکنش‌های‌ خاصی‌ را از شیمیست‌ها می‌گیرد و با توجه‌ به‌ شرایط‌ محیطی‌، اقتصادی‌ و ... بهترین‌ روش‌ تولید مواد شیمیایی‌ و خالص‌سازی‌ آنها را پیدا کرده‌ و پیاده‌ می‌کند.

دروس تخصصی گرایش طراحی فرآیندهای نفت :

فرآیندهای پالایش نفت و گاز، طراحی برج و مبدل، تعیین مشخصات دستگاه‌ها، سیستم‌های اندازه‌گیری.

توانایی‌های‌ لازم :

رشته‌ مهندسی‌ شیمی‌ برخلاف‌ تصور عامه‌ مردم‌ بیش‌ از آن‌ که‌ در ارتباط‌ با علم‌ شیمی‌ باشد همچون‌ رشته‌های‌ مهندسی‌ دیگر در ارتباط‌ با علم‌ ریاضی‌ است‌. به‌ همین‌ دلیل‌ یک‌ دانشجوی‌ مهندسی‌ شیمی‌ در درجه‌ اول‌ باید در درس‌ ریاضی‌ قوی‌ باشد و دو درس‌ فیزیک‌ و شیمی‌ در مراحل‌ بعدی‌ قرار دارد. شاید جالب باشد که بدانید، دانشجویان مهندسی شیمی نسبت به دانشجویان رشته‌های مهندسی دیگر، تنها 9 واحد بیشتر شیمی می‌خوانند. در مقابل، ریاضی در این رشته بسیار اهمیت دارد چون یک مهندس شیمی برای طراحی رآکتور، برج و مبدل نیاز به دانش ریاضی دارد.همچنین دانشجوی این رشته باید دقت نظر زیادی داشته باشد زیرا در مهندسی شیمی علاوه بر آزمایش‌هایی در مقیاس بزرگ، آزمایش‌هایی در مقیاس کوچک نیز وجود دارد. برای مثال در شیمی تجزیه، بعضی از آزمایش‌ها در حد میلیونیم "P.P.M" است بدون شک در چنین آزمایشی اگر یک صدم گرم نیز اشتباه بشود،‌ خطا افزایش پیدا کرده و آزمایش به هم می‌ریزد.

موقعیت‌ شغلی‌ در ایران‌ :

هرکارخانه‌ تولیدی‌ اعم‌ از کوچک‌ یا بزرگ‌ نیاز به‌ یک‌ مهندس‌ شیمی‌ دارد. چون‌ تقریباً تمام‌ فرایندهای‌ نوین‌ از مواد شیمیایی‌ استفاده‌ می‌کنند. کشور ما نیز به‌ عنوان‌ یک‌ کشور نفت‌خیز برای‌ استخراج‌، پالایش‌، انتقال‌ نفت‌ و همچنین‌ برای‌ تبدیل‌ نفت‌ به‌ فرآورده‌های‌ شیمیایی‌ که‌ دارای‌ ارزش‌ افزوده‌ بسیار زیادی‌ هستند، نیاز به‌ مهندسین‌ شیمی‌ دارد. فعالیت‌ در دو بخش‌ مهم‌ صنعت‌ یعنی‌ طراحی‌ رآکتورها و طراحی‌ دستگاه‌هایی‌ که‌ به‌ جداسازی‌ مواد می‌پردازند نیز تنها منحصر به‌ مهندسین‌ شیمی‌ می‌شود. علاوه‌ بر صنایع‌ نفت‌ و گاز و پتروشیمی‌، همه‌ کارخانه‌ها از جمله‌ کارخانه‌های‌ سیمان‌، سرامیک‌، صنایع‌ غذایی‌ و حتی‌ نیروگاه‌ها به‌ مهندس‌ شیمی‌ نیاز دارند. فارغ‌التحصیل‌ مهندسی‌ شیمی‌ گرایش‌ صنایع‌ غذایی‌ نیز بطور اختصاصی‌ می‌تواند در کارخانه‌های‌ تولید مواد غذایی‌ یا داروسازی‌ فعالیت‌ کند.

آيا مي دانيد مهندسي شيمي چه زمينه هايي را شامل مي شود؟ آيا مي دانيد چرا اين رشته به وچود آمد؟ آيا مي دانيد فرق مهندس شيمي با يك شيميست چيست؟ آيا مي دانيد اولين فارغ التحصيل اين رشته چه كسي بود؟ و ... جواب اين سوالات را در اين صفحه مي توانيد پيدا كنيد.

 همه مهندسين در زندگي خود لحظه هايي را به ياد دارند كه سعي كرده اند شغل خود را براي يك دوست و يا فاميل شرح دهند. اين تجربه براي همگي آن ها به خصوص مهندسين شيمي دردناك بوده است.اين موضوع از آنجا ناشي مي شود كه مردم اغلب درك درستي از مهندسي ندارند به خصوص رشته مهندسي شيمي كه تفاوت زيادي بين معناي ظاهري و مفهوم باطني آن وجود دارد. لغت مهندس شيمي (Chemical Engineer)، در ظاهر معاني زير را به ذهن متبادر مي سازد:

شيميداني كه مي‌خواهد كلاس بگذارد!!

يك شيميدان خيلي خوب!!

يكي از گرايش هاي رشته شيمي!!

شيميداني كه دستگاه مي سازد!

شيميداني كه به جاي آزمايشگاه در كارگاه كار ميكند!

در حالي كه يك مهندس شيمي قبل از آن كه يك شيميدان باشد يك مهندس است! مهندسي كه كمي شيمي مي‌داند. مهندسي كه كشفيات آزمايشگاهي شيميدان ها را تا توليد در مقياس صنعتي توسعه مي دهد. مهندسي كه فرايند طراحي مي كند. مهندسي كه تجهيزات براي فرايندهاي شيميايي، بيولوژيكي و زيست محيطي طراحي مي كند. به عبارت ديگر مهندسي شيمي يكي از رشته هاي مهندسي است نه يكي از گرايش هاي رشته شيمي.

تقريبا هر چيزي را كه شما در زندگي روزمره به كار مي‌بريد (اعم از پلاستيك، فلز، پارچه، كاغذ، غذا، لوازم آرايش، دارو و ...) به كمك مهندسين شيمي ساخته مي شود.

اين حرفه طيف وسيعي از فعاليت ها را در بر مي‌گيرد. به اين دليل نمي توان اين رشته را به صورت عمومي در يك يا چند جمله به طور كامل تعريف كرد. زيرا با هر جمله اي كه اين رشته تعريف شود طيف وسيعي از قابليت هاي مهندسين شيمي ناگفته مي ماند. در ضمن با گذشت زمان و به وجود آمدن جنبه هاي تازه قابليت هاي مهندسين شيمي اين تعريف براي هميشه كامل نخواهدماند. چندين سال پيش انجمن مهندسين شيمي امريكا تعريف زير را براي مهندسي شيمي مرتكب شد!

تعريف رسمي انجمن مهندسي شيمي آمريكا (AIChE)

كاربرد اصول علوم فيزيكي همراه با مباني اقتصادي و روابط انساني در زمينه هايي كه مستقيما به فرايندها و دستگاه هايي كه در آنها ماده به منظور تغييري در حالت يا مقدار انرژي و يا تركيبش تحت عمل قرار گرفته باشد.

مطمئنا چيزي از اين كلمات دستگيرتان نشد. چند بار ديگر بخوانيد شايد چيزي عايدتان شود.(البته به شرط آنكه خودتان مهندس شيمي باشيد!) ولي توصيه مي شود از اين تعاريف خشك و رسمي در جواب به كسي كه از شما در مورد مهندسي شيمي سوال مي كند دوري كنيد!! مثلا مي توان از تعريف زير استفاده كرد:

طراحي فرايند براي صنايع شيميايي، جهت تبديل مواد اوليه به فرآورده هاي با ارزش افزوده

دروس مهندسي شيمي

حدود 35 تا 45% از دروس مهندسي شيمي با بقيه رشته هاي مهندسي يكسان است. (15% دروس عمومي، 20% دروس پايه (رياضي فيزيك)، 10% دروس مهندسي عمومي). 15% از دروس مهندسي شيمي مربوط به دانشكده شيمي است. 405 از دروس مهندسي شيمي مربوط به دروس اصلي (25%) و اختياري مربوط به گرايش (15%) است.

دروس اصلي اين رشته عبارتند از :

موازنه ماده و انرژي، ترموديناميك، مكانيك سيالات، انتقال حرارت، انتقال جرم، سينتيك و طراحي راكتور، كاربرد رياضيات در مهندسي شيمي، كنترل فرآيندها، عمليات واحد، طرح و اقتصاد مهندسي

گرايش هاي مهندسي شيمي:

در مقطع كارشناسي داراي 8 گرايش زير مي باشد:

پالايش: دانش تبديل نفت خام به فرآورده هاي نفتي.

پتروشيمي: دانش تبديل شاخه اي از فراورده هاي نفتي به فرآورده هاي غير نفتي (پليمرهاي خام و محصولات پتروشيمي)

پليمر: دانش تبديل پليمرهاي خام (PVC,PP,PE) به پليمرهاي صنعتي (لاستيك، چسب، رنگ و ...)

صنايع گاز: دانش تبديل گاز طبيعي به گاز قابل مصرف (شامل عمليات استخراج، پالايش، انتقال و ...) (با توجه به منابع غني گاز در ايران و رتبه دوم ايران در جهان از اين حيث، آينده اين گرايش بسيار درخشان خواهد بود)

صنايع شيميايي معدني: دانش تبديل مواد شيميايي استخراج شده از معدن به محصولات شيميايي معدني (گچ، سيمان، كاشي، اسيدها و بازها، گازهاي صنعتي و ... )

صنايع غذايي: دانش تبديل مواد غذايي به محصولات غذايي مغذي‌تر و با طعم بهتر.

طراحي فرايندهاي صنعت نفت: همانطور كه از نام آن مشخص است در دروس اختصاصي و اختياري اين گرايش بايد مسائل مربوط به صنايع نفت مطرح شود.

بهره برداري: اين گرايش را مي توان رشته اي مستقل دانست و شامل دروسي مانند اكتشاف نفت، حفاري، مخازن هيروكربني و ... است.

برگرفته از سایت مهندسی شیمی

www.Irche.com